Boyahane Kontrol Formu

Boyahane Verimi;

Boyahaneniz % kaç verimlilikle çalışıyor?

Boyahanenizin verimliliğini ölçebiliyor musunuz?

Boyahanenizi denetlen bir firma oldu mu hiç?

İşletme verimliliği ya da çalışan verimliliğini hiç ölçtünüz mü?

Avrupa Birliği uyum süreçlerine hazır mısınız?

Atık yönetmeliğine uygunluğunuz hiç denetlendi mi?

Yerel yönetimlerle atık yönetmeliği konusunda görüş aldınız mı?

Çevre ve sağlığa ne kadar duyarlısınız?

İşte kendinizi test etmeniz için bir form…

Bayi Adı: Değerlendirmeyi yapan:

Tarih:Görüşülen Kişi:

Çevre, Sağlık & Emniyet Durum & Aksiyon Çıkışlar açık, görünür, kolay ulaşılabilir ve uygun işaretlerle gösterilmiş midir? Yangın söndürücüler periyodik olarak kontrol edilip kontrol formları dolduruluyor mu? Sigara içilmez işaretleri görünür bir şekilde asılmış mı? Hava beslemeli maskeler mevcut mu ve boyama esnasında kullanılıyor mu? Boya taşıma ve dökmede kullanmak için eldivenler mevcut mu? Bu eldivenler boya taşıma ve dökmede kullanılıyor mu? Emniyet gözlükleri mevcut mu? Emniyet gözlükleri kullanılıyor mu? Zımpara ve diğer malzemeler uygun bir şekilde dökülmek için saklanıyor mu? Atölyede patlamaya karşı emniyetli ekipmanlar kullanılıyor mu? Sertleştirici karıştırılmış Polyester macun atıkları, uygun şekilde bertaraf ediliyor mu? Kullanılan bütün ürünlerin MSDS'leri mevcut mu? Boya uygulama alanında deri ve gözleri bol su ile yıkamak için uygun yerler var mı? Atölye tehlikeli atıklarını onaylanmış özel konteynerlerde saklıyor mu?

Boya Karıştırma ve Hazırlama Alanı Durum & Aksiyon Boya karıştırma ve hazırlama alanındaki ışıklandırma yeterli midir? Boya karıştırma ve hazırlama alanındaki havalandırma yeterli midir? Boya karıştırma ve hazırlama alanında çalışmayı engelleyici herhangi bir unsur varmı? Yerler temiz mi? Boya tanabcası yıkama makinesi kullanılıyor mu? Kuru atıklar için kapaklı metal bir kova mevcut mu? Kapaklı hunisiyle birlikte sıvı atıkları depolamak için bir bidon mevcut mu? Boyalar düzgün ve engelsiz bir şekilde depolanıyor mu? Boya depolama alanı uygun bir şekilde havalandırılıyor mu?

Boya Karıştırma Ekipmanları Durum & Aksiyon Boya Karıştırma makinesi çalışma koşulları iyi mi? Boya karıştırma kapakları iyi durumda mı ve uygun şekilde çalışıyor mu? Terazi iyi durumda mı? Kalibrasyonu yapılmış mı? Boya karıştırma makinesi günde en az iki kere çalıştırılıyor mu ( Gerekli olduğu yerlerde) Boya karıştırma makinesi temiz ve iyi durumda mı?

Boya Karıştırma Uygulamaları Durum & Aksiyon Renk karışımının hazırlanmasından sadece bir kişi mi sorumludur? Hazırlanan her renk karışımı için panel uygulaması yapılıyor mu? Atıklar en aza indirilmiş midir? Terazi sertleştirici ve tinerlerin karışımında da kullanılmakta mıdır? Bilgisayarlı renk cihazı iyi durumda mıdır?

Renk Bilgileri & Dokümanları Durum & Aksiyon Renk tanıma sistemi kullanılıyor mu ve iyi durumda mı? Renk tanıma sistemi güncellenmiş midir? Renkler rutin olarak Renk Varyant Sistemi ile karşılaştırılıyor mu? Boya karışımını hazırlamakla sorumlu kişiler bilgisayar ve terazinin kullanımı konusunda eğitimli midirler? Terazinin bakımları yapılmış mıdır? Her seferinde bir test paneli hazırlanmakta mıdır? Renk uygun ışıklandır altına kontrol edilmekte midir? Bütün boyacılar kullandıkları boyalar ve sistemler hakkında iyi bir eğitim almışlar mı? Terazi ve mikro fiş okuyucu iyi durumda mıdır? Renk bilgisayarının bilgileri güncellenmiş midir? Uygulanan paneller katalog şeklinde saklanıyor mu? Karışım oranları yazılı veya duvarda bir çizelge olarak mevcut mu?

Boya Atölyesi Durum & Aksiyon Çizelgeler, araç ve benzeri ekipmanlar uygun şekilde saklanmakta mıdır ve kolay bulunabilir vaziyette midir? Boya fırını, hazırlama masası ve çalışma alanı temiz ve atık kir ve tozdan arındırılmış mıdır? Atölye çalışma alanı her türlü engelden arındırılmış mıdır (donanım, kutular, çöpler vb.)? Çalışma alanı ve fırınların temizliğinde sürekli takip edilen bir program var mı? Yerler boyalı mı? Tüm zeminler açıkça işaretlenmiş midir? Boya hazırlama masasında ve uygulama alanında ışıklandırma yeterli midir? Boya hazırlama masasında ve uygulama alanında havalandırma yeterli midir? Kullanılan temel ekipmanlar için tutulan bir bakım kayıt formu var mıdır? Boya fırını filtreleri periyodik olarak kontrol edilip değiştiriliyor mu? Boya fırınının verimlilik - sıcaklık, hava akımına ait güncel kontrol bilgileri ( son 3 ay) var mı? Boya fırınındaki ışıklandırma yeterli midir? İnfra-red cihazı varmı ve gerektiğinde rutin olarak kullanılıyor mu? Boya fırını kapakları doğru yöne açılıyor mu? Boya fırını duvarları boyanmış mıdır?

Havalandırma Durum & Aksiyon Hava girişi bütün ihtiyaçları karşılamak için yeterlimidir? Fırının içindeki filtreler temiz hava girişini sağlayacak nitelik temidir? Hava girişinde bir kurutucu sistem varmıdır? Kompresöre son altı ay içinde bir bakım yapıldı mı? Kompresörden çıkan havanın geçtiği borular kurutulmuş mudur? Borularda rutubet var mı?

Hazırlama Alanı, Macun/Dolgu Astarı uygulaması Durum & Aksiyon Zımpara tozlarını toplayan kuru zımpara makineleri kullanılıyor mu? Doğru zımpara numaraları kullanılıyor mu? İyi kalitede macun çekme çeliği kullanılıyor mu? Noktalanma veya beyazlanma gibi problemler meydana geliyor mu? Macun sertleştiricisi ile ağırlıkça mı karıştırılıyor? Macun İnfra-red cihazı kullanılarak mı kurutuluyor?

Temizleme & Maskeleme Durum & Aksiyon Kullanılan temizleme bezleri kolayca bulunabiliyor mu? Plastik araç örtücüler kullanılıyor mu? Boyanacak alan maskeleme yapılmadan önce temizleniyor mu? Kaporta parçaları temizlenip bütün kapılar kapatılıyor mu? Boyama işleminden önce temizleme işlemi için Spirit Wipe kullanılıyor mu? Boyamadan önce mumlu bezler kullanılıyor mu? Plastik koltuk kılıfları kullanılıyor mu? Yumuşak kenarlı maskeleme kâğıdı mı kullanılıyor? Fırının dışında en son temizlik yapılıyor mu ( Mumlu bezle silme, hava üfleme, wax ve yağların silinmesi vb.)?

Boya Uygulaması Durum & Aksiyon Boya tabancaları iyi durumda mı (temiz & bakımlı mı)? Astar, baz kat, düz renk ve vernik uygulamaları için özel tabancalar var mı? Boyacılar kullanacakları ürün için doğru tabanca seçimi ve kullanımı konusunda iyi eğitilmiş mi? Doğru astar tipleri/markaları kullanılıyor mu? Doğru bekleme ve kuruma süreleri iyi anlaşılmış mı ve uygulanıyor mu? Kullanılan bütün boya malzemeleri kanunlara uyumlumudur? Su bazlı malzemeler için kullanılan tabancalar açıkça ayrılmış mıdır? Su bazlı boya uygulaması için kullanılan hava üfleyen fanlar iyi durumda mı ve kullanılıyor mu? Su bazlı atık malzemeleri ayrılıp düzgün bir şekilde saklanıyor mu? Bütün boya uygulamalarında VOC uyumlu / HVLP boya tabancaları kullanılıyor mu?

Atık Yönetimi Durum & Aksiyon Bütün atıklar tamamen ayrı olarak mı tutuluyor? Kapalı bir boya tabancası yıkama makinesi var mı? Boya tabancası yıkama makinesinin bakımı yapılmakta mıdır? Boya tabancaları temizlemek için periyodik olarak sökülüyor mu?

Stoklar Durum & Aksiyon İhtiyaç fazlası malzeme var mı (kullanma tarihi geçmiş, kullanılmayan)? Birbirinin eşdeğeri olan ürünler var mı (farklı markalı aynı ürünler)? Stok fazlası olan veya düşük stoku bulunan ürünler var mı?

Boyahane hazırlanırken ihtiyaç doğrultusunda hazırlanması gerekmektedir. Sadece boya sıkılacak bir alan olarak algılanamaz. Kimyasal malzemelerin olduğu, iş ve işçi sağlığı ile çok yakından bağlantılı bir alan inşa edilmesi gerekmektedir. Havalandırmanın en önemli unsur olduğu ve her yapılan uygulamada kusursuz bir havalandırmanın yapılabiliyor olması dolayısı ile temiz ve kaliteli bir hava akışının düzenli olması gerekmektedir. Uygulama donanımlarının çalışır olması, gerekli personelin bu donanımları kullanabilmesi için eğitim almış olmaları sağlanmalıdır.

Kullanılan cihazların düzenli bakımlarının yapılması, bu kayıtların cihazların üzerinde ve ayrı bir dosyada saklanabiliyor olası gerekmektedir. Katı ve sıvı atıkların, atık yönetim sistemine uygun imhası ya da atık yönetim sistemine uygun firmalara teslim ediliyor olmalıdır.

________________________________________________________________________102

__ 103

Arkadaşlar,

SAĞLIK;

Sağlığın değeri ancak sağlığımızı kaybettiğimizde anlaşılır. Bir nefesimizi bile sağlık içerisinde alabilmemiz için bazı kurallara harfiyen riayet etmemiz gerekir.

Ülkemizde kimyasal maddelerin depolanması, kullanılması, taşınması ve ambalajlanması ile ilgili olarak hazırlanılmış yönetmelikler vardır.

Bu yönetmeliklerde bina yapısı, depolama şekilleri, yangından korunma sistemleri, ambalaj ve kap standartları kullanma işlemleri ve personelin korunması işlemleri gibi hususlar yer almaktadır. Bu yönetmeliklerden bazı alıntılar yaparak istifadelerinize sunulmaktadır.

GÜVENLİK

Çalışan personelin iş potansiyelini arttırmak, iş verimliliği sallamak ve iş devamlılığı sağlamak isteyen firmaların işçi sağlığı ve güvenliği kurallarına uyması gerekmektedir. Sağlıklı ve güvenilir bir iş yerinde çalışan personelin iş akışındaki aksaklıklar giderildiğinde ortaya çıkan sonuç, çalışan mutlu, işveren mutlu ve işin sahibi de mutlu olur.

“Bana bir şey olmaz”

Genelde eğitimsiz kişilerde bu görüş vardır. Fakat zaman her konuya cevap getirdiği gibi güvenlik zafiyeti olan kişilerde ve firmalarda da gereken cevabı çok acı bir şekilde vermiştir.

Maalesef 3 şeyin kıymeti sonradan anlaşılıyor;

Boş vakit,

Gençlik,

Sağlık.

4857 Sayılı İş Kanunu

Bu kanunun amacı, işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Bu kanunun amacı, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir.

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışanların mesleki eğitimlerine dair yönetmelik gereği madde 9’da belirtilen Kimya sanayi ile ilgili işler sınıfında bulunan; “solventler, tinerler vb parlayıcı maddelerin imali ve bunlarla yapılan işler” sınıfındaki kişilerin eğitilmesi gerekmektedir.

Kimyasal Mad. Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik;

Bu yönetmeliğin amacı, işyerinde bulunan, kullanılan veya herhangi bir şekilde işlem gören kimyasal maddelerin etkilerinden kaynaklanan mevcut veya ortaya çıkması muhtemel risklerden çalışanların sağlığını korumak ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak için asgari şartları belirlemektir.

Bu yönetmelik 20.06.2012 tarihli ve 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kapsamına giren ve kimyasal maddelerin bulunduğu, kullanıldığı veya herhangi bir şekilde işlem gördüğü tüm işyerlerini kapsar.

İşveren, kimyasal maddelerle çalışmalarda, çalışanların bu kimyasal maddelere maruziyetini önlemek, bunun mümkün olmadığı hallerde en aza indirmek ve çalışanların bu maddelerin tehlikelerinden korunması için gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür.

İş Takım ve Donanımlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği;

Bu yönetmelik, 20.06.2012 tarih ve 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu kapsamına giren tüm işyerlerini kapsar.

Bu yönetmelik; 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanununun 30 ve 31 inci maddeleri. 9.1.1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun. 2 ve 12 inci maddelerine dayanılarak ve 3.10.2009 tarihli ve 2009/104/EC sayılı Avrupa Birliği Direktiflerine paralel olarak hazırlanmıştır.

__________________________________________________________________ 105

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik;

Bu yönetmeliğin amacı, işyerlerinde acil durum planlarının hazırlanması, önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda yapılması gereken çalışmalar ile bu durumların güvenli olarak yönetilmesi ve bu konularda görevlendirilecek çalışanların belirlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.

Bu yönetmelik, İş sağlığı ve Güvenliği Kanununun 11 inci, 12 inci ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Acil Durum Planı;

Tüm iş yerleri için tasarım veya kuruluş aşamasından başlamak üzere acil durumların belirlenmesi, bunların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin alınması, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, acil durum müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması, dokümantasyon, tatbikat ve acil durum planının yenilenmesi aşamaları izlenerek hazırlanır.

İş yerinde meydana gelecek acil durumlar aşağıdaki hususlar dikkate alınarak belirlenir;

Risk değerlendirme sonuçları,

Yangın, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım ve patlama ihtimali,

İlk yardım ve tahliyeyi gerektirecek olaylar,

Doğal afetlerin meydana gelme ihtimali,

Sabotaj ihtimali.

Önleyici ve sınırlayıcı tedbirler, acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri, görevlendirilecek çalışanların belirlenmesi, dokümantasyon, tatbikat, acil durum planının yenilenmesi, çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi her daim hazır olması gerekmektedir.

_________________________________________________________________________ 106

İşyeri binalarında alınacak güvenlik tedbirleri;

Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddeler işlenen veya depolanan binalar mümkünse tek katlı olmalı, duvarları yanmaz malzemeden, tavanları hafif ve yanmaz malzemeden, dış ve yan cephelerine bakan pencereler ince kırılmaz camlı olmalı ve patlamalarda büyük parçalar halinde havaya fırlamayacak malzemeden yapılmış olmalıdır.

İşyeri tabanları düz, yanmaz, sızdırmaz ve kıvılcım çıkarmaz malzemeden, kolay temizlenebilir şekilde olmalıdır.

İşyerinin giriş-çıkış kapıları, pencereleri dışarıya doğru açılacak şekilde ve yanmaz malzemeden olmalıdır.

Ortamın elektrik tesisat boruları alev geçirmez, buatlarla donatılmalıdır.

Sigortalar daima tehlikeli alan dışında olmalı ve korunaklı olmalıdır.

İşyerlerinde alınacak güvenlik tedbirleri;

Parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerin kullanıldığı ve depolandığı alanlarda yangınlara sebep verebilecek açık alevli işler, sigara ve benzerlerinin içilmesi yasak olmalı ve ikaz levhaları ile belirtilmelidir.

Bina yıldırıma karşı korunmuş olmalıdır.

Ürünlerin üzerinde maddenin tehlike özelliklerini belirten resimli ve yazılı ikazlar olmalıdır.

Yeterli sayıda ve etkili olacak yangın söndürme cihazı bulundurulmalıdır.

Yangın kıran duvarları çatının ötesine uzanmalıdır.

___________________________________________ 107

Uçucu ve parlayıcı sıvılarla hazırlanan tabanca boyaları ile ilgili güvenlik tedbirleri;

Tabanca boyacılığı, tecrit edilmiş özel bölümlerde her türlü güvenlik tedbiri alınmış olarak yapılmalıdır.

Küçük ve orta boydaki parçaların püskürtme ile boyanması uygun kapalı sistemlerde veya uygun davlumbazlar altında yapılmalıdır.

Boyacının, bölüm veya davlumbaz dışında bulunması sağlanamadığı durumlarda, boyanın gaz ve buharı uygun bir şekilde dışarı çekilmeli veya su perdesi kullanılmalıdır.

Bir günlük iş için yeterli miktarda uçucu ve parlayıcı iş alanında olmalı, fazlası depoda bulundurulmalıdır.

Tabanca boyacılığında kullanılan bölümler, davlumbazlar, aspiratörler, çekme yolları ve ana borular en az haftada bir, boya ve vernik artıklarında temizlenmelidir.

Boyanın Püskürtülmesi ve Basınçlı Havanın Boyamadaki Önemi;

Hava basıncı tabancada boyayı atomize eder.

Hava sadece boyayı değil aynı zamanda solventi de buharlaştırır. Bu, solvent kaybına neden olmaktadır.

Bu nedenle hava basıncı çok iyi ayarlanmalıdır. Boyanın inceliğine göre en düşük hava basıncı, boyama kalitesini değiştirmek şartı ile iş yapmak için en uygun basınçtır.

Kompresörden çıkan hava içindeki su ve yağ, boyamada sorunlar yaşatır. Bu nedenle yağ ve su tutucu filtreler ve buna ek olarak hava kurutucu ek cihazlarda kullanılmalıdır.

İyi bir boyama yapmak için boyanın viskozitesine göre, doğru püskürtme kafası (boynuz), meme çapı seçilmeli ve hava basınç ayarı iyi yapılmalıdır.

Tabanca ayarı;

Tabanca memeden çıkan boya miktarı, boyama hızına ve boyanacak yüzeyin alanına göre ayarlanır.

Atomizasyon havasının basıncı, boya akışına göre ayarlanır.

Yelpaze açıklığı işe uygun ayarlanır.

Püskürtme tekniği;

Tabanca uzaklığı klasik tabancalarda, yüzeyden 15-20 cm, HVLP tabancalarda 10-15 cm uzaklıkta olmalıdır.

Tabanca yüzeye dik (90 ⁰) tutulmalıdır.

Her katı atarken bir önceki katın klasik tabanca ile %50, HVLP ile %25 bindirme yapılmalıdır.

Tetikleme her katın sonunda yapılmalı fakat hava akışı kesilmemelidir.

Kompresörler;

Kompresörlerde basınç istenilen seviyeye ulaştığında, otomatik olarak durma sağlanmalıdır.

Motorun durmasının geciktiği durumlarda, basınçlı havayı boşa verecek bir güvenlik tertibatı bulundurulmalıdır.

Sabit kompresörlerin temiz hava girişi sağlanmalıdır.

Hava kompresörü ile hava tankları arasında, yağ ve nem ayırıcıları bulunmalı ve bunlar çıkarılmamalıdır. Hava kompresörleri çıkış borusu üzerinde stop valfı bulunduğunda, bu valf ile kompresör arasında bir adet güvenlik subapı bulunmalıdır.

Kompresörlerin güvenli bir şekilde çalışmalarını sağlamak için yılda 1 kez yetkili birimlerce basınç testleri ve kontrolleri yapılmalıdır.

Kompresörler mümkün olduğu kadar çalışma ortamından uzak olmalıdır.

Vidalı kompresörler kullanım açısından tercih sebebi olmaktadır.

Depoların ve Boyama Yerlerinin Genel Temizlik ve Düzeni:

Çalışma yapılan ve çalışma yapılmayan alanlar, kimyasal maddeler ve malzemelerden temizlenmiş olmalıdır.

Kirli üstübü veya bez parçaları, kapalı metal kaplar içinde muhafaza edilmelidir.

İşyeri terk edilmeden önce, kimyasal artıklar ve çöp tenekeleri boşaltılmış olmalıdır.

Sağlık şartları;

Yiyecek ve içecekler kimyasal maddelerin bulunduğu alanlarda saklanmamalı.

Kimyasal maddeler ile çalışmalardan sonra eller, özellikle yemekten ve bir şey içmeden önce iyi bir şekilde yıkanmalıdır.

__________________________________________________________________ 109

Havalandırma;

Depo ve kullanılan alan iyi havalandırılmalıdır. Mümkün olan hallerde duvarların aşağı veya yukarı kısımlarında ve çatıda havalandırma delikleri vasıtasıyla tabii havalandırma deliği set seviyesinin üzerinde olmalıdır. Tüm havalandırma delikleri kuş ve haşere girişlerine karşı konulacak şekilde yapılmalıdır. Depolarda iyi bir hava akışı için istiflenen boyaların en üst ucu ile tavan ve duvarlar ile mallar arasında 1 m.lik mesafe olmalıdır.

Koruyucu malzemeler;

Boyama işlerinde, vücudu koruyan elbiseler giyilmelidir. Özel bir durum olmadıkça, gözlerle ilgili tehlikeli durum varsa emniyet gözlüğü kullanılmalıdır. Ellerle ilgili tehlikeli durumlarda, her işin özelliğine uygun elleri koruyucu eldiven kullanılmalıdır. Boyama tabancalarında veya uçucu sıvıların kullanılmaları sırasında, boya operatörünü korumak için uygun maskeler kullanılmalıdır.

Yangın Güvenliği İçin Bazı Özel Durumlar:

Telefonların bulunduğu yerde, acil durumlarda kullanılmak üzere itfaiye, polis ve sağlık hizmetleri ile ilgili telefon numaraları yazılı olmalıdır.

Yangın söndürücülerin her zaman kullanıma hazır olması için, önleri açık tutulmalıdır.

__________________________________________________________________ 110

Yangın Tipleri ve Söndürücüler

Yangın söndürücü cihazlar çalışanların kolayca ulaşabileceği ve alabileceği şekilde yerleştirilmelidir. Yangın söndürücülerin bulunduğu yer işaretlenmelidir.

A Sınıfı

Yangın Tipi: Tahta, kâğıt, bez gibi katı yanabilirler

Uygun Söndürücü: Su, CO₂, Kuru kimyevi toz, köpük.

Uygun Olmayan Durum:-----------

B Sınıfı

Yangın Tipi: Parlayıcı sıvılar, yağlar ve SP gazları

Uygun Söndürücü: CO₂, kuru kimyevi toz, Halon, Köpük.

Uygun Olmayan Durum: Köpük, su ile her oranda karışan sıvılarda özel tip olmalıdır.

C Sınıfı

Yangın Tipi: Elektrik ve teçhizat

Uygun Söndürücü: CO₂, Kuru kimyevi toz, Halon

Uygun Olmayan Durum: Su kullanılmamalı (elektrik kesildikten sonra kullanılabilir)

D Sınıfı

Yangın Tipi: Özel metaller(magnezyum, sodyum, potasyum)

Uygun Söndürücü: Özel maksatlı kuru toz

Uygun Olmayan Durum: Su ve CO₂ kullanılmamalıdır.

Peroksit İlk Yardımı

Peroksit; (Polyester ürünlerin kurutulmasında kullanılan asit tip sertleştirici)

Peroksit cilde temas ettiğinde derhal su ile yıkanmalıdır.

Göze kaçması halinde, gözler derhal bol su ile yıkanmalıdır.

Doktor tarafından varsa %2’lik sodyum bikromat veya %10’luk askorbin asiti solüsyonu ile yıkamak faydalıdır.

Yutulduğu takdirde, kusturucu bir ilaç verilmeli ve doktora başvurulmalıdır. Doktor tarafından %5-%10’luk sodyum askorbat solüsyonundan 100 ml içirilmesi faydalıdır.

__________________________________________________________________ 111

YANGIN İŞ GÜVENLİĞİ

“Bu felakete karşı ne yapılabilir, ne gibi tedbirler alınmalıdır ?” Doğru cevap ve önlemleri bulabilmek için öncelikle temele inerek yanma ve yangın olaylarının etkenlerini incelemek gerekir. Yanma olayının basit 3 elemanı vardır. Bunlar kimyada bir üçgenin kenarları olarak gösterilir ve “yanma üçgeni” adı verilir.

Yanıcı madde ile oksijenin olduğu bir yerde yeterli sıcaklıkta bulunduğu takdirde yanma olayının meydana gelmesi için gerekli ortam hazırlanmış olur.

Oksijen: Hava içerisinde %21 oranında bulunur ve hayatın idamesi için gerekli olan maddedir. Özel durumlarda, (reaktörler) oksijeni ortadan kaldırmak mümkündür. Fakat açık alanlarda oksijeni ortadan kaldırmak mümkün değildir. Bu ancak söndürme işinde düşünülür.

Yanıcı Madde: Çoğu kez işyerinde kullanmak zorunluluğu olan malzemedir. Yanıcı maddeyi ortamdan kaldırmak mümkün olmaz. Yanıcı madde dağılmış halde buhar olarak bulunmamalıdır. Sıvı maddelerin buharı veya kolayca buhar haline gelebilen ince kıyılmış katı maddeler aynı yanma karakteristiğine sahiptir. Temizliğe ve intizama önem verilmeli, buharın çalışma ortamına yayılması önlenmelidir.

Ateşleme Kaynağı-Isı: Yangını önlemek için üzerinde durulan en önemli faktördür. Yanmanın kimyevi faaliyetlerini başlatmaya yeterli, yüksek sıcaklık veren enerjidir.

Yangın Söndürme:

Bütün çalışmalarımızı, yangın söndürmek değil, meydana gelmesini önlemek üzerine yoğunlaşmalıyız. Daha öncede belirttiğimiz gibi her yanma olayı yangın değildir. Bu yanma olayının sıçraması önlenebilirse, yangına da mani olunmuş olur. Şu halde “yangın başlangıcı” diyebileceğimiz aşamada müdahale araçları ile müdahale etmek iş güvenliği prensibine uygundur. Yangın söndürmede, yangın tipine göre etkili araç ve donanımla müdahale ve mücadele bir eğitim işidir.

_________________________________________________________________________ 112

__ 113

Arkadaşlar,

Uluslar arası işaret dili, Piktogram,

Piktogram, sembole dayalı yazı anlatım sistemi,

Anlatılmak istenen herhangi bir konuyu resmederek anlatan uluslar arası sembol ve grafik sistemidir.

Kitapta bulunan sembollerin altında Türkçe açıklamaları vardır. Başka bir ülkede aynı resim altında kendi dillerinde anlatımı vardır. Fakat resim değişmez. Anlatılmak istenen konunun piktogram’ı her ülkede aynıdır.

Kullanılacak olan ürünün üzerinde mutlaka bulunması gerekir. Eğer kullanıcı bu ürünü hiç kullanmamış ise bu resimlere bakarak o ürünü rahat bir biçimde kullanabilir. Eğer piktogram’ların ne olduğunu biliyorsa.

Burada bizim işimiz için kullanılmakta olan piktogram’ların bir kısmını göreceğiz.

KARIŞIM RENK BİLGİ

POLISH SAĞLIK

T; T+ ZEHİRLİ, ÇOK ZEHİRLİ e E PATLAYICI

Xn ZARARLI Xi TAHRİŞ EDİCİ

F KOLAY ALEVLENİR F+ ÇOK KOLAY ALEVLENİR

C AŞINDIRICI O OKSİTLEYİCİ

______ 119

Arkadaşlar,

Aynı işi yapan iki kişinin farklı konuşması ya da birbirlerinin konuştuklarını anlamamaları çok rahatsız edici bir durumdur.

Bu durumu ortadan kaldırabilmek amacı ile bu sözlüğü oluşturuyorum.

Aynı iş yapan kişiler “Anti korozif “ denildiğinde paslanmayı önleyen, paslanmaya karşı bir üründen bahsedildiğini anlayabilir duruma gelecekler.

Kitabın içerisinde olabildiği kadar sade bir anlatım yapılmasına karşı bu meslekte kullanılan terimlerin çoğu burada anlatılmaya çalışılmıştır.

Bu sözlükte, okuduğunuz kitabın bilgileri içerisinde geçen boya terimlerinin açıklamalarını bulacaksınız.

A

Absorbe Işığın boya filmi içerisinde emilmesi.

AkrilikBir bağlayıcı türüdür. Boya ve astarlarda kullanılan, yüksek katı maddeli, çalışma kolaylığı sağlayan, dış şartlara karşı dayanıklılığı yüksek olan bir bağlayıcıdır (Acrylic).

Anti korozifPaslanmayı önleyen. Paslanmaya karşı. Örneğin, Anti korozif Pigment (pas önleyici pigment), Anti korozif astar (Sac astarı)

AtomizasyonBoyanın tabanca memesinden hızla çıkarken küçük parçacıklara ayrışmasıdır. Boyanın yüzey kalitesini önemli oranda etkileyen bir faktördür.

B

BağlayıcıBoyanın kuruma, parlaklık, dayanıklılık, vb. gibi önemli özelliklerini belirleyen temel kimyasal maddedir. Genellikle boyaya adını verir. Örneğin Akrilik bağlayıcı ile Akrilik boya, Sentetik bağlayıcı ile Sentetik boya.

Balık GözüSilikon açmasını tarif etmek için kullanılan bir terimdir.

Bant İziMaskeleme işleminde kullanılan bantın, yüzeyinde iz bırakmasıdır.

Baz kat2 Katlı boya sisteminde, üzerine vernik uygulanan renkli kat (Base Coat). 2 katlı sistem: Baz kat boya+Vernik’ten oluşur.

BlisterBoya filmi içinde kalan solvent, nem veya su bir süre sonra yüzeyde kabarcıklaşma meydana getirir. Kabarcıklar yapışmanın bozularak, boyanın yüzeyden parça parça kopmasına neden olur.

BuğulanmaNemin, kurumakta olan boyanın içine girerek hapsolması sonunda bulanık bir son kat görüntüsünün meydana gelmesi.

C

CoarseKaba, iri. Genellikle, alüminyum pigmentlerin büyüğünü, irisini veya yüksek viskoziteye sahip (kalın) ürünleri ifade etmekte kullanılır.

ÇökmeSaklama şartlarının uygun olmaması veya ürünlerin raf ömürlerini doldurmaları sonunda astar veya son kat boyalar içinde bulunan pigmentlerin karıştırılamayacak şekilde kutunun dibine çökmesidir.

D

DaylightGün ışığı lambası (D65)

Dın CupBoyanın akışkanlığını (Viskozitesini) ölçmeye yarayan metal kap.

DispersiyonBoyadaki pigmentlerin ezilme işlemi.

Dokunma Boya yüzeyinin boyama sonrası, dokunma durumunda zarar Kuruması görmeyecek kadar kurumuş olması.

Dolgu PigmentiMacun ve astarlarda bulunan, dolgu gücü veren pigmenttir.

Duman KatMetalik renklerde renk uyumu sağlamak amacıyla çok ince olarak uygulanan (kuru değil) boya katıdır.

E

ElastikiyetEsneklik. Herhangi bir boya malzemesinin veya plastik kısmın elastikiyetidir.

EnamelGenellikle son kat boya anlamında kullanılan bir terimdir.

Etch PrimerMetal yüzey astarı (Sac Astarı).

F

Faz AyrışmasıAstar ve boyanın pigmentinin kutunun dibine doğru inmeye başlaması. Dipte pigmentin fazla olduğu (kalın), üstte ise bağlayıcının fazla olduğu (İnce) durumdur. Yumuşak çökme olarak da adlandırılan bu durumda, boya basit bir karıştırma ile normal haline döner.

Fiberglas YüzeySentetik elyaf takviyeli polyester yüzeylerdir.

Filler/FüllerDolgu özelliği bulunan astar veya macun.

Fiziksel KurumaSolventin buharlaşması ile meydana gelen basit bir kuruma şekli.

Flash OffAstar ve son kat gibi ürünlerin fırınlama öncesinde veya katlar arası 5-10 dakikalık sürelerle beklenerek, hızlı buharlaşan solventlerin çıkmasının sağlanma sürecidir.

FosfatlamaOtomotiv tesislerinde sac gövdelerin pastan arındırılarak boyaya hazırlanması amacıyla, Fosforik asit kullanılarak yüzeylerin temizlenme işlemidir.

Fırın Kuruması100 ⁰C’nin üzerindeki ısı ile kuruyan boyalardır.

H

Hava Kurumalı18-80 ⁰C arasında değişik sürelerde kuruyan Selülozik, Sentetik, Akrilik, Epoksi esaslı boya ürünleridir.

HS (High Solid)Yapısında çok az solvent bulunan, katı maddesi yüksek astar veya son kat boya.

HueRengin tonu.

HVLPDüşük basınçta boya uygulaması ile boya verimliliğini arttıran tabanca tipi.(High Volüme, Low Pressure)

İ

İki Katlı BoyaBaz Kat + Vernik katlarından oluşan son kat boyama sistemidir.

İki Komp. Sertleştirici ilavesi ile kuruyan boya (2K).

_ 123

İnfra Red (IR)Kızılötesi dalga boyu ile çalışan, genellikle parça boyama işlerinde kullanılan kurutucu lamba.

J

Jel SüresiKimyasal kuruma yapan ürünlerin, sertleştirici ilave edildikten sonraki kullanılabilme süresidir.

K

KademeliÖnce kalın, sonra ince zımpara kâğıdı kullanılarak yapılan zımpara Zımpara işlemidir.

KusmaSolventlerden etkilenen pigmentlerin ( genellikle kırmızı renk) üzerine uygulanan boyaların içinde yükselerek, renk değişikliği getirmeleridir.

Kataforez Otomotiv tesislerinde ilk boyama sırasında kullanılan, sacı pasa karşı koruyan, fırın kurumalı bir astar cinsidir.

Katı MaddeBoya malzemelerinin, sıvı (solvent/tiner) kısımları buharlaştıktan sonra geriye kalan, boyanın görünür kısmı.

KimyasalBoyanın ısı, ışık veya sertleştirici maddelerin etkisi ile kurumasıdır. Kuruma Kimyasal kuruma sonunda sert, dayanıklı bir yüzey meydana gelir.

KomponentMix sistemini oluşturan boyalar. Boya bileşenleri.

Kontrol BoyasıYüzey bozukluklarının görülmesi için uygulanan bir boya cinsidir.

KonvansiyonelKlasik, eski tip tabancalar için kullanılan isim.

KorozyonPas oluşumu.