Bazı problemler hemen görüleceği gibi, bazı problemler parça boyahaneden çıktıktan sonra görülebilir. Böyle bir durumda, problemin tam teşhis edilmesi, sebeplerin ve iyileştirme yöntemlerinin neler olduğu çok önemlidir.
Bu bölümde boyama işinde en çok rastlanan hatalar ve onarım yöntemleri listelenmektedir:
- Silikon açması
- Parlaklık kaybı
- Renk yüzmesi
- Boyanın batması
- Kabarcıklaşma
- Zayıf örtücülük
- Kusma
- Zayıf yapışma ve soyulma
- Solvent kaynaması (iğne delikçiği)
- Kraterleşme
- Akma
- Portakallaşma
- Kenar ve iz yapma
- Çatlama
- Kırışma
- Zımpara izleri
- Metal yüzmesi
Silikon açması
Neden
Ana neden olarak, çeşitli kaynaklardan gelen yağ, wax ve silikondur.
- İnsan: Kirli elbise, kauçuk eldiven, cilt ve saç spreyi
- Kabin: Makinelerin hareketli kısımlarındaki yağlar, plastiğin yüzeyindeki kalıp ayırıcı malzemeler, hortumlar, contalar, kirli filtre
- Boyama ürünleri: Yanlış katkı kullanımı, uygun olmayan tiner ve sertleştirici
- Yüzey: Kalıp ayırıcı maddeler, lehim pastası, yalıtım malzemeleri, kayganlaştırıcı maddeler
- Yardımcı malzeme: Uygun olmayan temizleyiciler, maskeleme bandı yapışkanı
- Çevre: Çevre işyerlerinden ve binalardan gelebilecek yağ, wax ve silikon
Nasıl önlenir
- Nedenlerde belirtilen ortamlardan uzak kalabilmek ve korunmaya çalışmak.
- Boya atölyesi için en iyi önlem, silikonsuz polish kullanılmasıdır.
Nasıl onarılır
Sorunsuz yüzeye inilinceye kadar zımpara yapılır. Doğru astar ve son kat kullanılarak tekrar boyama yapılır.
Parlaklık kaybı
Neden
- Boyanın kabarması
- Boya katmanlarının çok kalın uygulanması
- Yanlış sertleştirici kullanmak
- Boyanan otonun dış ortama çok erken çıkarılması
- Uygulama ve kurutma esnasında hava akımının yetersiz olması
- Yetersiz veya yanlış yapılan boyama sonrası işlemleri
- Yaş boyaya wax veya benzeri maddeler nüfuz etmiş olabilir
- Zımpara öncesi astar yeterince sertleşmemiş olabilir
Nasıl önlenir
- Boya filmi önerilen kalınlıkta olmalıdır.
- Düzenli olarak boyama sonrası ürünleri kullanılmalıdır.
- Daima önerilen karışım oranları ile çalışılmalıdır.
- Kabindeki hava akışı düzenlenmelidir.
- Zımpara öncesi ve sonrası yağ giderme yapılmalıdır.
- Çevre sıcaklığı ve iklim koşulları dikkate alınarak kuruma süreleri verilmelidir.
Nasıl onarılır
Pasta-polish işlemi yapılmalı. Yeterli olmadığı durumlarda yüzey tekrar boyanmalıdır.
Renk yüzmesi
Neden
- Son kat boyanın eşit sayıda katlar halinde uygulanmaması
- Hava basıncının çok yüksek veya çok düşük olması
- Tinerin yanlış kullanılması (çok yavaş)
Nasıl önlenir
- Boya üreticisinin önerisine uygun olarak eşit katlar halinde uygulanmalı.
- Önerilen tiner ile uygulanmalı.
- Önerilen basınçta uygulanmalı.
- Flash-off süreleri dikkate alınmalı.
- Önerilen meme çapı kullanılmalı.
Nasıl onarılır
Yüzey tamamen kuruduktan sonra hafif zımpara yapılarak tekrar boyanması gerekir.
Boyanın batması
Neden
- Astarın çok kalın uygulanması veya kurumanın çok kısa verilmesi
- Dolgu macunu sonrası yoklama bir macun çekilmemesi
- Son katın çok kalın uygulanması halinde solventin buharlaşması uzun süre alır; bu durum boyanın batmasına neden olur
Nasıl önlenir
- Astar ve boyalar üretici firmaların önerdiği şekilde uygulanmalıdır.
- Katlar arası yeterli ön buharlaşma süreleri verilmelidir.
- Kuruma sürelerine uyulmalıdır.
Nasıl onarılır
Kuruma tamamen beklendikten sonra yüzey zımpara ile düzeltilerek tekrar boyanmalıdır.
Kabarcıklaşma
Neden
- Boyanacak yüzeyde yeterli temizlik yapılmaması
- Yuvarlak şekil olanlar yıkama ve silme, parmak izi olanlar temas
- Sulu zımpara sonrası yeterli kurutma yapılmaması
- Boyama sırasında ortamdaki nem
- Kompresörden gelen su ve men taneleri
- Yağ giderme işleminden sonra yüzeyde hava yoğuşması
- Yanlış tiner ve sertleştirici kullanılmış olabilir
Nasıl önlenir
- Boyanacak yüzey temiz su ile yıkanır.
- Uygun bir yüzey temizlik tineri ile silinir.
- Polyester macun daima kuru zımpara yapılmalı.
- Kompresörden gelen hava, yağ ve su tutucular tarafından izole edilmeli.
- Ortamın neminin alınabilmesi gereklidir.
Nasıl onarılır
Nem kabarcıklarının bulunmadığı boya katına kadar zımpara yapılır.
Zayıf örtücülük
Neden
- Son kata uygun olmayan astar kullanımı
- Örtücülüğü zayıf renk kullanılması
- Son kat boyanın aşırı inceltilerek kullanılması
- Baz astar ve son kat boyanın ince katlar halinde uygulanması
Nasıl önlenir
- Boya sistemi altına uygun renkli astar kullanılması
- Renk astarı kullanılması
- Son kat boyaların yeteri kalınlıkta uygulanması:
| Boya | Film kalınlığı |
|---|---|
| Düz renkler | 50–70 mikron |
| Metalik renkler | 15–25 mikron |
| Akrilik vernikler | 50–70 mikron |
Nasıl onarılır
Boya katları kuruduktan sonra zımpara yapılıp uygun astar ile tekrar boyanır.
Kusma
Neden
- Eski boyada bulunan çözünebilir cins pigmentlerin tamir boyaması sırasında solventlerden etkilenerek son katın rengini değiştirmesi
- Polyester sertleştiricisinin fazla gelmesi
- İyi temizlenmemiş asfalt ve zift atıkları
Nasıl önlenir
- Solvent testi yapılarak kusmaya neden olan pigment ortamdan bertaraf edilir.
- Polyester temelli ürünlerin kullanımında sertleştirici önerilen miktarda ilave edilir.
- Boyamaya başlamadan önce atıklar temizlenir.
Nasıl onarılır
Tüm boya katları sökülerek tekrar boyama işlemi yapılır.
Zayıf yapışma ve soyulma
Neden
- Boyanan yüzeyin yeteri kadar temizlenmemesi
- Uygun olmayan astar kullanılması
- Boyanacak yüzeyin zımparasının eksik olması
- Astar veya son katın çok ince ve kuru uygulanması
- Uygun olmayan kurutma şartları
- Sıcaklık etkileri dikkate alınmadan çok hızlı tiner kullanımı
- Katlar arası yeteri kadar flash-off verilmemesi
Nasıl önlenir
- Boyanacak yüzeye uygun astar kullanılmalı.
- Çok kalın veya ince katlar halinde uygulama yapılmamalı.
- Boyanacak yüzeyin çok iyi temizlenmesi gerekir.
- Uygun zımpara işlemi yapılmalıdır.
- Hava sıcaklığına ve ortam ısısına uygun tiner ve sertleştirici seçilmeli.
- Ürüne ait teknik bilgilerdeki flash-off sürelerine dikkat edilmeli.
Nasıl onarılır
Boya katlarının tamamı sökülmeli ve tekrar boyanmalıdır.
Solvent kaynaması (iğne delikçiği)
Neden
- Boyanın çok kalın uygulanması
- Çok hızlı tiner ve sertleştirici kullanımı
- Katlar arası kısa flash-off verilmesi
- İnfrared kurutucunun yüzeye çok yakın tutulması (60 cm’den az)
- Yaş üstü yaş uygulamada katlar arası çok az beklenilmesi
Nasıl önlenir
- Önerilen film kalınlığında uygulama yapılmalı.
- Ortam sıcaklığına uygun sertleştirici ve tiner kullanılmalı.
- Önerilen bekleme sürelerine uyulmalı.
- Fırınlama öncesi bekleme süresi yeterli bırakılmalı.
- İnfrared kullanımında mesafe dikkatli alınmalı.
- Boya katları arasında yeteri kadar beklenilmeli.
Nasıl onarılır
Sağlam boya katlarına ininceye kadar zımpara yapılmalı ve problemli yüzey ortamdan uzaklaştırılmalıdır.
Kraterleşme
Neden
- Uygulama öncesi temizliğin tam yapılmaması
- Boya tozları ve havadan gelen tozların yüzeye yapışması
- Basınçlı hava sisteminden gelen atıklar
- Aerosol kutularından gelen silikon
Nasıl önlenir
- Yüzeyin boyama öncesi iyi bir şekilde temizlenmesi
- Silikon içerebilecek maddelerin ortamdan uzaklaştırılması
Nasıl onarılır
Krater açan yüzey, sorun giderilene kadar zımpara yapılarak tekrar boyanmalıdır.
Akma
Neden
- Boyanın çok yavaş kuruması
- Boyanın çok fazla inceltilmesi
- Uygulama ortamının çok soğuk olması
- Boya katlarının çok kalın olması
- Çok fazla kat boya uygulanması
- Flash-off süresinin çok kısa olması
- Tabancanın yüzeye yakın olması
- Tabancanın meme çapının işe uygun olmaması
- Boya uygulamasının düzensiz hareketlerle yapılması
Nasıl önlenir
- Boyanacak parçanın boyutlarına ve ortam sıcaklığına uygun sertleştirici ve tiner seçilmeli.
- Doğru karışım oranları kullanılmalı.
- Tabancanın doğru meme çaplı olması sağlanmalı.
- Uygulama yelpazesi doğru şekilde ayarlanmalı.
Nasıl onarılır
Boyanın tamamen kurumasından sonra akma bıçağı veya yaş zımpara ile sorun giderilmeye çalışılır.
Portakallaşma
Neden
- Tabancanın yüzeyden çok uzak tutulması
- Uygulama basıncının çok düşük olması
- Boyanın çok ince uygulanması
- Viskozitenin çok yüksek olması
- Kullanılan sertleştirici ve tinerin parçanın boyutlarına göre seçilmemiş olması
- Ortam şartlarına göre sertleştirici ve tiner kullanılmaması
- Tabanca memesinin çok küçük seçilmesi
- Katlar arası beklemenin çok uzun olması
Nasıl önlenir
- Tabanca önerilen mesafede tutulmalı.
- Uygulama basıncı önerilen seviyede olmalı.
- Boya katları daima ıslak uygulanmalı.
- Viskozite her zaman önerilen değerde olmalı.
- Ürüne uygun tabanca seçilmeli.
- Katlar arası yeteri kadar beklenilmeli.
Nasıl onarılır
Sorun önemli bir boyutta değilse, P1200 yaş zımpara yapılıp pasta ve polish işlemi ile işlem tamamlanır.
Kenar ve iz yapma
Neden
- Macun yeteri kadar kurumadan boyaya devam etmek
- Pah kırılmış eski boyalı yüzeyle polyester macunun temas ettiği yerde kabarma olması
- Değiştirilen parçanın üzerinden astarın kalkması
- Zımparalanmış bölgelerin son kattan önce yeteri kalınlıkta astarla kapatılmaması
Nasıl önlenir
- Kuruma sürelerine dikkat edilmeli.
- Boyamadan önce eski yüzey solvent testine tabi tutulmalı.
- Karışım oranlarına dikkat edilmeli.
Nasıl onarılır
Sorunlu bölgeler zımpara ile düzeltilerek dolgu astar ve son kat ile tekrar boyanmalıdır.
Çatlama
Neden
- Tamir boyası yapılan yerlerin kurumaması
- Hatalı boyama (sac astarı üstü macun; sentetik veya selülozik boya yüzeyinin çok kısa sürede boyanması)
- Toplam boya film kalınlığının fazla olması
- Polyester macun üzerine doğrudan son kat uygulanması
- Boyaya hızlandırıcı katkının hatalı ilavesi
Nasıl önlenir
- Doğru cins ve miktarlarda sertleştirici kullanılmalı.
- Plastik boyamada mutlaka plastikleştirici kullanılmalı.
- Yeterli bekleme süreleri verilmeli.
Nasıl onarılır
Sağlam bir tabakaya gelene kadar zımpara yapılır. Uygun astar ve boya ile tekrar boyanması gerekir.
Kırışma
Neden
- Sentetik boyanın çok kalın uygulanması
- Kurutucu katkının yetersiz veya hiç konulmaması
- Uygun olmayan ortam koşulları (çok sıcakta boyama)
Nasıl önlenir
- Önerilen kat sayısında uygulama yapılmalı.
- Kurutucu katkı doğru ve yeterli miktarda konulmalı.
- Uygun kurutma şartları sağlanmalı.
Nasıl onarılır
Problemin çok fazla olmadığı durumlarda kurutma tamamlanır ve zımpara ile yüzey düzeltilir. Kırışma fazla ise boya yüzeyden tamamen uzaklaştırılır.
Zımpara izleri
Neden
- Çok kalın zımpara yapmak
- Astar katmanı tam kurumadan zımpara yapmak
- Dolgu astarının ince uygulanması
- Yanlış zımpara makinesi ile çalışmak
Nasıl önlenir
- Kademeli zımpara kullanılmalı.
- Önerilen kurutma sürelerine uyulmalı.
- Önerilen kalınlıklarda uygulama yapılmalı.
- Önerilen zımpara makinesi kullanılmalı.
- Zımpara makinesi yüzeye yerleştirildikten sonra çalıştırılmalıdır.
Nasıl onarılır
Derin çizikler zımpara yapılarak giderilir. Uygun astar kullanılarak yüzey tekrar boyanır.
Metal yüzmesi
Neden
- Boyanın uygulanan yüzeyde farklı kalınlıklarda olması
- Katlar arası bekleme sürelerinin yetersiz olması
- Metalik boya katının çok yaş veya çok ince uygulanması
Nasıl önlenir
- Tabanca hareketleri düzenli olmalı.
- Katlar arası yeterli süre verilmeli.
- Metalik boya katı, teknik bültende önerildiği gibi uygulanmalı.
Nasıl onarılır
Renk farkı oluşan bölge tekrar uygun şekilde boyanır.
30
Sonraki Bölüm
Uygulama Hataları Değerlendirme Tablosu
Hata kaynakları ve oranları değerlendirme tablosu