Arkadaşlar,
SAĞLIK;
Sağlığın değeri ancak sağlığımızı kaybettiğimizde anlaşılır. Bir nefesimizi bile sağlık içerisinde alabilmemiz için bazı kurallara harfiyen riayet etmemiz gerekir.
Ülkemizde kimyasal maddelerin depolanması, kullanılması, taşınması ve ambalajlanması ile ilgili olarak hazırlanılmış yönetmelikler vardır.
Bu yönetmeliklerde bina yapısı, depolama şekilleri, yangından korunma sistemleri, ambalaj ve kap standartları kullanma işlemleri ve personelin korunması işlemleri gibi hususlar yer almaktadır. Bu yönetmeliklerden bazı alıntılar yaparak istifadelerinize sunulmaktadır.
GÜVENLİK
Çalışan personelin iş potansiyelini arttırmak, iş verimliliği sallamak ve iş devamlılığı sağlamak isteyen firmaların işçi sağlığı ve güvenliği kurallarına uyması gerekmektedir. Sağlıklı ve güvenilir bir iş yerinde çalışan personelin iş akışındaki aksaklıklar giderildiğinde ortaya çıkan sonuç, çalışan mutlu, işveren mutlu ve işin sahibi de mutlu olur.
“Bana bir şey olmaz”
Genelde eğitimsiz kişilerde bu görüş vardır. Fakat zaman her konuya cevap getirdiği gibi güvenlik zafiyeti olan kişilerde ve firmalarda da gereken cevabı çok acı bir şekilde vermiştir.
Maalesef 3 şeyin kıymeti sonradan anlaşılıyor;
- Boş vakit,
- Gençlik,
- Sağlık.
4857 Sayılı İş Kanunu
Bu kanunun amacı, işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
Bu kanunun amacı, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir.
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışanların mesleki eğitimlerine dair yönetmelik gereği madde 9’da belirtilen Kimya sanayi ile ilgili işler sınıfında bulunan; “solventler, tinerler vb parlayıcı maddelerin imali ve bunlarla yapılan işler” sınıfındaki kişilerin eğitilmesi gerekmektedir.
Kimyasal Mad. Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik;
Bu yönetmeliğin amacı, işyerinde bulunan, kullanılan veya herhangi bir şekilde işlem gören kimyasal maddelerin etkilerinden kaynaklanan mevcut veya ortaya çıkması muhtemel risklerden çalışanların sağlığını korumak ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak için asgari şartları belirlemektir.
Bu yönetmelik 20.06.2012 tarihli ve 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kapsamına giren ve kimyasal maddelerin bulunduğu, kullanıldığı veya herhangi bir şekilde işlem gördüğü tüm işyerlerini kapsar.
İşveren, kimyasal maddelerle çalışmalarda, çalışanların bu kimyasal maddelere maruziyetini önlemek, bunun mümkün olmadığı hallerde en aza indirmek ve çalışanların bu maddelerin tehlikelerinden korunması için gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür.
İş Takım ve Donanımlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği;
Bu yönetmelik, 20.06.2012 tarih ve 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu kapsamına giren tüm işyerlerini kapsar.
Bu yönetmelik; 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanununun 30 ve 31 inci maddeleri. 9.1.1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun. 2 ve 12 inci maddelerine dayanılarak ve 3.10.2009 tarihli ve 2009/104/EC sayılı Avrupa Birliği Direktiflerine paralel olarak hazırlanmıştır.
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik;
Bu yönetmeliğin amacı, işyerlerinde acil durum planlarının hazırlanması, önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda yapılması gereken çalışmalar ile bu durumların güvenli olarak yönetilmesi ve bu konularda görevlendirilecek çalışanların belirlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Bu yönetmelik, İş sağlığı ve Güvenliği Kanununun 11 inci, 12 inci ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Acil Durum Planı;
Tüm iş yerleri için tasarım veya kuruluş aşamasından başlamak üzere acil durumların belirlenmesi, bunların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin alınması, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, acil durum müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması, dokümantasyon, tatbikat ve acil durum planının yenilenmesi aşamaları izlenerek hazırlanır.
İş yerinde meydana gelecek acil durumlar aşağıdaki hususlar dikkate alınarak belirlenir;
- Risk değerlendirme sonuçları,
- Yangın, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım ve patlama ihtimali,
- İlk yardım ve tahliyeyi gerektirecek olaylar,
- Doğal afetlerin meydana gelme ihtimali,
- Sabotaj ihtimali.
Önleyici ve sınırlayıcı tedbirler, acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri, görevlendirilecek çalışanların belirlenmesi, dokümantasyon, tatbikat, acil durum planının yenilenmesi, çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi her daim hazır olması gerekmektedir.
Genel Tedbirler
İşyeri binalarında alınacak güvenlik tedbirleri;
- Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddeler işlenen veya depolanan binalar mümkünse tek katlı olmalı, duvarları yanmaz malzemeden, tavanları hafif ve yanmaz malzemeden, dış ve yan cephelerine bakan pencereler ince kırılmaz camlı olmalı ve patlamalarda büyük parçalar halinde havaya fırlamayacak malzemeden yapılmış olmalıdır.
- İşyeri tabanları düz, yanmaz, sızdırmaz ve kıvılcım çıkarmaz malzemeden, kolay temizlenebilir şekilde olmalıdır.
- İşyerinin giriş-çıkış kapıları, pencereleri dışarıya doğru açılacak şekilde ve yanmaz malzemeden olmalıdır.
- Ortamın elektrik tesisat boruları alev geçirmez, buatlarla donatılmalıdır.
- Sigortalar daima tehlikeli alan dışında olmalı ve korunaklı olmalıdır.
İşyerlerinde alınacak güvenlik tedbirleri;
- Parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerin kullanıldığı ve depolandığı alanlarda yangınlara sebep verebilecek açık alevli işler, sigara ve benzerlerinin içilmesi yasak olmalı ve ikaz levhaları ile belirtilmelidir.
- Bina yıldırıma karşı korunmuş olmalıdır.
- Ürünlerin üzerinde maddenin tehlike özelliklerini belirten resimli ve yazılı ikazlar olmalıdır.
- Yeterli sayıda ve etkili olacak yangın söndürme cihazı bulundurulmalıdır.
Uçucu ve parlayıcı sıvılarla hazırlanan tabanca boyaları ile ilgili güvenlik tedbirleri;
- Tabanca boyacılığı, tecrit edilmiş özel bölümlerde her türlü güvenlik tedbiri alınmış olarak yapılmalıdır.
- Küçük ve orta boydaki parçaların püskürtme ile boyanması uygun kapalı sistemlerde veya uygun davlumbazlar altında yapılmalıdır.
- Boyacının, bölüm veya davlumbaz dışında bulunması sağlanamadığı durumlarda, boyanın gaz ve buharı uygun bir şekilde dışarı çekilmeli veya su perdesi kullanılmalıdır.
- Bir günlük iş için yeterli miktarda uçucu ve parlayıcı iş alanında olmalı, fazlası depoda bulundurulmalıdır.
- Tabanca boyacılığında kullanılan bölümler, davlumbazlar, aspiratörler, çekme yolları ve ana borular en az haftada bir, boya ve vernik artıklarında temizlenmelidir.
Boyanın Püskürtülmesi ve Basınçlı Havanın Boyamadaki Önemi;
- Hava basıncı tabancada boyayı atomize eder.
- Hava sadece boyayı değil aynı zamanda solventi de buharlaştırır. Bu, solvent kaybına neden olmaktadır.
- Bu nedenle hava basıncı çok iyi ayarlanmalıdır. Boyanın inceliğine göre en düşük hava basıncı, boyama kalitesini değiştirmek şartı ile iş yapmak için en uygun basınçtır.
- Kompresörden çıkan hava içindeki su ve yağ, boyamada sorunlar yaşatır. Bu nedenle yağ ve su tutucu filtreler ve buna ek olarak hava kurutucu ek cihazlarda kullanılmalıdır.
- İyi bir boyama yapmak için boyanın viskozitesine göre, doğru püskürtme kafası (boynuz), meme çapı seçilmeli ve hava basınç ayarı iyi yapılmalıdır.
Tabanca ayarı;
- Tabanca memeden çıkan boya miktarı, boyama hızına ve boyanacak yüzeyin alanına göre ayarlanır.
- Atomizasyon havasının basıncı, boya akışına göre ayarlanır.
- Yelpaze açıklığı işe uygun ayarlanır.
Püskürtme tekniği;
- Tabanca uzaklığı klasik tabancalarda, yüzeyden 15-20 cm, HVLP tabancalarda 10-15 cm uzaklıkta olmalıdır.
- Tabanca yüzeye dik (90 ⁰) tutulmalıdır.
- Her katı atarken bir önceki katın klasik tabanca ile %50, HVLP ile %25 bindirme yapılmalıdır.
- Tetikleme her katın sonunda yapılmalı fakat hava akışı kesilmemelidir.
Kompresörler;
- Kompresörlerde basınç istenilen seviyeye ulaştığında, otomatik olarak durma sağlanmalıdır.
- Motorun durmasının geciktiği durumlarda, basınçlı havayı boşa verecek bir güvenlik tertibatı bulundurulmalıdır.
- Sabit kompresörlerin temiz hava girişi sağlanmalıdır.
- Hava kompresörü ile hava tankları arasında, yağ ve nem ayırıcıları bulunmalı ve bunlar çıkarılmamalıdır. Hava kompresörleri çıkış borusu üzerinde stop valfı bulunduğunda, bu valf ile kompresör arasında bir adet güvenlik subapı bulunmalıdır.
- Kompresörlerin güvenli bir şekilde çalışmalarını sağlamak için yılda 1 kez yetkili birimlerce basınç testleri ve kontrolleri yapılmalıdır.
- Kompresörler mümkün olduğu kadar çalışma ortamından uzak olmalıdır.
- Vidalı kompresörler kullanım açısından tercih sebebi olmaktadır.
Depoların ve Boyama Yerlerinin Genel Temizlik ve Düzeni:
- Çalışma yapılan ve çalışma yapılmayan alanlar, kimyasal maddeler ve malzemelerden temizlenmiş olmalıdır.
- Kirli üstübü veya bez parçaları, kapalı metal kaplar içinde muhafaza edilmelidir.
- İşyeri terk edilmeden önce, kimyasal artıklar ve çöp tenekeleri boşaltılmış olmalıdır.
Sağlık şartları;
- Yiyecek ve içecekler kimyasal maddelerin bulunduğu alanlarda saklanmamalı.
- Kimyasal maddeler ile çalışmalardan sonra eller, özellikle yemekten ve bir şey içmeden önce iyi bir şekilde yıkanmalıdır.
Havalandırma;
Depo ve kullanılan alan iyi havalandırılmalıdır. Mümkün olan hallerde duvarların aşağı veya yukarı kısımlarında ve çatıda havalandırma delikleri vasıtasıyla tabii havalandırma deliği set seviyesinin üzerinde olmalıdır. Tüm havalandırma delikleri kuş ve haşere girişlerine karşı konulacak şekilde yapılmalıdır. Depolarda iyi bir hava akışı için istiflenen boyaların en üst ucu ile tavan ve duvarlar ile mallar arasında 1 m.lik mesafe olmalıdır.
Koruyucu malzemeler;
Boyama işlerinde, vücudu koruyan elbiseler giyilmelidir.
Özel bir durum olmadıkça, gözlerle ilgili tehlikeli durum varsa emniyet gözlüğü kullanılmalıdır.
Ellerle ilgili tehlikeli durumlarda, her işin özelliğine uygun elleri koruyucu eldiven kullanılmalıdır.
Boyama tabancalarında veya uçucu sıvıların kullanılmaları sırasında, boya operatörünü korumak için uygun maskeler kullanılmalıdır.
Yangın Güvenliği İçin Bazı Özel Durumlar:
Telefonların bulunduğu yerde, acil durumlarda kullanılmak üzere itfaiye, polis ve sağlık hizmetleri ile ilgili telefon numaraları yazılı olmalıdır.
Yangın söndürücülerin her zaman kullanıma hazır olması için, önleri açık tutulmalıdır.
Yangın Tipleri ve Söndürücüler
Yangın söndürücü cihazlar çalışanların kolayca ulaşabileceği ve alabileceği şekilde yerleştirilmelidir. Yangın söndürücülerin bulunduğu yer işaretlenmelidir.
A Sınıfı
- Yangın Tipi: Tahta, kâğıt, bez gibi katı yanabilirler
- Uygun Söndürücü: Su, CO₂, Kuru kimyevi toz, köpük.
- Uygun Olmayan Durum:-----------
B Sınıfı
- Yangın Tipi: Parlayıcı sıvılar, yağlar ve SP gazları
- Uygun Söndürücü: CO₂, kuru kimyevi toz, Halon, Köpük.
- Uygun Olmayan Durum: Köpük, su ile her oranda karışan sıvılarda özel tip olmalıdır.
C Sınıfı
- Yangın Tipi: Elektrik ve teçhizat
- Uygun Söndürücü: CO₂, Kuru kimyevi toz, Halon
- Uygun Olmayan Durum: Su kullanılmamalı (elektrik kesildikten sonra kullanılabilir)
D Sınıfı
- Yangın Tipi: Özel metaller(magnezyum, sodyum, potasyum)
- Uygun Söndürücü: Özel maksatlı kuru toz
- Uygun Olmayan Durum: Su ve CO₂ kullanılmamalıdır.
Peroksit İlk Yardımı
Peroksit; (Polyester ürünlerin kurutulmasında kullanılan asit tip sertleştirici)
- Peroksit cilde temas ettiğinde derhal su ile yıkanmalıdır.
- Göze kaçması halinde, gözler derhal bol su ile yıkanmalıdır.
- Doktor tarafından varsa %2’lik sodyum bikromat veya %10’luk askorbin asiti solüsyonu ile yıkamak faydalıdır.
- Yutulduğu takdirde, kusturucu bir ilaç verilmeli ve doktora başvurulmalıdır. Doktor tarafından %5-%10’luk sodyum askorbat solüsyonundan 100 ml içirilmesi faydalıdır.
Yangın İş Güvenliği
“Bu felakete karşı ne yapılabilir, ne gibi tedbirler alınmalıdır ?”
Doğru cevap ve önlemleri bulabilmek için öncelikle temele inerek yanma ve yangın olaylarının etkenlerini incelemek gerekir. Yanma olayının basit 3 elemanı vardır. Bunlar kimyada bir üçgenin kenarları olarak gösterilir ve “yanma üçgeni” adı verilir.
Yanıcı madde ile oksijenin olduğu bir yerde yeterli sıcaklıkta bulunduğu takdirde yanma olayının meydana gelmesi için gerekli ortam hazırlanmış olur.
Oksijen: Hava içerisinde %21 oranında bulunur ve hayatın idamesi için gerekli olan maddedir. Özel durumlarda, (reaktörler) oksijeni ortadan kaldırmak mümkündür. Fakat açık alanlarda oksijeni ortadan kaldırmak mümkün değildir. Bu ancak söndürme işinde düşünülür.
Yanıcı Madde: Çoğu kez işyerinde kullanmak zorunluluğu olan malzemedir. Yanıcı maddeyi ortamdan kaldırmak mümkün olmaz. Yanıcı madde dağılmış halde buhar olarak bulunmamalıdır. Sıvı maddelerin buharı veya kolayca buhar haline gelebilen ince kıyılmış katı maddeler aynı yanma karakteristiğine sahiptir. Temizliğe ve intizama önem verilmeli, buharın çalışma ortamına yayılması önlenmelidir.
Ateşleme Kaynağı-Isı: Yangını önlemek için üzerinde durulan en önemli faktördür. Yanmanın kimyevi faaliyetlerini başlatmaya yeterli, yüksek sıcaklık veren enerjidir.
Yangın Söndürme:
Bütün çalışmalarımızı, yangın söndürmek değil, meydana gelmesini önlemek üzerine yoğunlaşmalıyız. Daha öncede belirttiğimiz gibi her yanma olayı yangın değildir. Bu yanma olayının sıçraması önlenebilirse, yangına da mani olunmuş olur. Şu halde “yangın başlangıcı” diyebileceğimiz aşamada müdahale araçları ile müdahale etmek iş güvenliği prensibine uygundur. Yangın söndürmede, yangın tipine göre etkili araç ve donanımla müdahale ve mücadele bir eğitim işidir.